नवी दिल्ली:
मेवाड राजघराण्याचे माजी सदस्य विश्वराज सिंह आणि त्यांच्या समर्थकांना उदयपूरच्या सिटी पॅलेसमध्ये प्रवेश न दिल्याने मोठा गदारोळ झाला आहे. मेवाडच्या माजी राजघराण्याच्या प्रमुखाला गादीवर बसवल्यानंतर, विश्वराज आपल्या समर्थकांसह इतर विधी करण्यासाठी सिटी पॅलेसमध्ये पोहोचले. मात्र, त्यांना सिटी पॅलेसमध्ये प्रवेश दिला गेला नाही आणि सिटी पॅलेसच्या आतून दगडफेक करण्यात आली. यानंतर सिटी पॅलेसबाहेर मोठा पोलिस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे. चला जाणून घेऊया, मेवाडच्या माजी राजघराण्यातील वाद काय आहे आणि सिटी पॅलेसमध्ये गोंधळाचे खरे कारण काय आहे?
मेवाडच्या माजी राजघराण्याचे प्रमुख भाजप आमदार विश्वराज सिंह यांना सिंहासनावर बसवण्याचा सोहळा सोमवारी चित्तोडगड किल्ल्यावर आयोजित कार्यक्रमात पार पडला. विश्वराज यांचे वडील महेंद्रसिंग मेवाड यांचे या महिन्याच्या सुरुवातीला निधन झाले. विश्वराजाच्या राज्याभिषेकाचा ‘दस्तूर’ (समारंभ) चित्तौडगड किल्ल्याच्या फतहप्रकाश महल येथे आयोजित करण्यात आला होता आणि अनेक राजघराण्यांचे प्रमुख उपस्थित होते.
दोन्ही भावांमध्ये बराच काळ वाद सुरू होता
महेंद्र सिंग आणि त्यांचा भाऊ अरविंद सिंग मेवाड यांच्यात अनेक दिवसांपासून वाद सुरू आहे. अरविंद सिंग यांनी दस्तुर कार्यक्रमांतर्गत उदयपूरमधील एकलिंग नाथ मंदिर आणि सिटी पॅलेसला विश्वराज यांच्या भेटीविरोधात सार्वजनिक नोटीस जारी केली आहे.
परस्पर कौटुंबिक वादाच्या दरम्यान, अरविंद सिंह मेवाड आणि त्यांचा मुलगा लक्ष्यराज सिंह यांनी याला पूर्णपणे बेकायदेशीर म्हटले आहे. अरविंद सिंग मेवाड म्हणतात की मेवाड राजघराणे एका ट्रस्टच्या माध्यमातून चालवले जाते, ज्याचे व्यवस्थापन त्यांच्या वडिलांनी त्यांना दिले आहे. अशा स्थितीत गादीवरचा अधिकार माझा आणि माझ्या मुलाचा आहे.
या मार्गाने जाणून घ्या काय आहे वाद
मेवाडच्या पूर्वीच्या राजघराण्यातील नवीन पिढ्यांमध्ये मालकी हक्काबाबत वाद सुरू आहे. त्यांचे व्यवस्थापन 9 ट्रस्टकडे आहे. राजघराण्यातील गादी ताब्यात घेण्यासाठी महाराणा भागवत सिंह यांनी ‘महाराणा मेवाड चॅरिटेबल फाउंडेशन’ ही संस्था सुरू केली. ही संस्था उदयपूरमधील सिटी पॅलेस म्युझियम चालवते.
हे सर्व ट्रस्ट विश्वराज सिंह यांचे काका अरविंद सिंग मेवाड आणि चुलत भाऊ लक्ष्यराज सिंह मेवाड सांभाळतात. अरविंद सिंग मेवाड हे या चॅरिटेबल ट्रस्टचे अध्यक्ष आहेत.
जाणून घ्या कसा झाला वाद
भगवंत सिंह 1955 मध्ये मेवाडचे महाराणा बनले. मालमत्तेचा हा वाद त्यांच्या हयातीतच सुरू झाला. खरे तर भगवंत सिंह यांनी मेवाडमधील वडिलोपार्जित मालमत्ता विकणे किंवा भाडेतत्त्वावर देणे सुरू केले, तेव्हा त्यांचा मोठा मुलगा महेंद्रसिंग याने वडिलांवर गुन्हा दाखल केला आणि वडिलोपार्जित मालमत्ता कायद्यानुसार वाटप करण्याची मागणी केली .
यानंतर भगवंत सिंह यांनी 15 मे 1984 रोजी आपल्या मृत्युपत्रात आपला धाकटा मुलगा अरविंद सिंह याला आपल्या संपत्तीचा एक्झिक्युटर बनवले. तसेच महेंद्रसिंग यांना ट्रस्ट आणि मालमत्तेतून बेदखल करण्यात आले. त्याच वर्षी ३ नोव्हेंबरला भागवत सिंह यांचे निधन झाले.
राजवाडा-मंदिर अरविंद सिंग यांच्या ताब्यात
मंदिर आणि राजवाडा दोन्ही उदयपूर येथील श्री एकलिंग जी ट्रस्टचे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय विश्वस्त अरविंद सिंग यांच्या नियंत्रणाखाली आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये त्याच्या वकिलाने जारी केलेल्या दोन सार्वजनिक नोटिसांमध्ये आरोप करण्यात आला आहे की कार्यक्रमाच्या नावाखाली “गुन्हेगारी घुसखोरी” करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे आणि मंदिर आणि सिटी पॅलेसमध्ये अनधिकृत व्यक्तींच्या प्रवेशास मनाई केली जाईल. या सूचनेनंतर सिटी पॅलेसच्या गेटबाहेर पोलिसांचा बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे.
नोटीसमध्ये म्हटले आहे की मंदिर ट्रस्टने ट्रस्टने अधिकृत केलेल्या व्यक्तींनाच प्रवेश देण्याचा निर्णय घेतला आहे. सिटी पॅलेसमध्ये प्रवेशासाठीही अशीच नोटीस बजावण्यात आली होती. नोटीसमध्ये, वकिलाने म्हटले आहे की, सक्तीने प्रवेश किंवा कोणत्याही मालमत्तेचे नुकसान झाल्यास कायदेशीर कारवाई केली जाईल.
विश्वराज सिंह सिटी पॅलेसमध्ये पोहोचले होते
चित्तौडगड किल्ल्यावरील कार्यक्रमानंतर, विश्वराज आणि त्यांचे समर्थक सिटी पॅलेस आणि एकलिंगनाथजी मंदिराच्या ठिकाणी भेट देण्यासाठी संध्याकाळी उदयपूरला पोहोचले, परंतु मोठ्या पोलीस बंदोबस्तामुळे त्यांना आत प्रवेश करता आला नाही.
त्यांच्या समर्थकांनी बॅरिकेड्स ओलांडण्याचा प्रयत्न केला, मात्र पोलिसांनी त्यांना रोखले. जिल्हा प्रशासन आणि पोलिसांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी विश्वराज आणि त्यांच्या समर्थकांशी बोलून प्रकरण मिटवण्याचा प्रयत्न केला, मात्र चर्चा अनिर्णित राहिली.
सिटी पॅलेसच्या आतून दगडफेक
सिटी पॅलेसच्या गेटवर उदयपूरचे जिल्हाधिकारी अरविंद पोसवाल आणि पोलिस अधीक्षक योगेश गोयलही उपस्थित होते. त्यांनी विश्वराज यांच्याशी आणि नंतर अरविंद सिंग मेवाड यांच्या मुलाशी बोलून प्रकरण मिटवले. मात्र, सिंग यांना प्रवेश देण्यात आला नाही आणि ते सिटी पॅलेसपासून काही मीटर अंतरावर असलेल्या जगदीश चौकात बसले आहेत.
दरम्यान, विश्वराज सिंह यांचे अनेक समर्थक त्यांच्या समर्थनार्थ जगदीश चौकात जमले. रात्री उशिरा सिटी पॅलेसच्या आतून दगडफेकही झाली.
रक्ताने राज्याभिषेक करण्याची परंपरा
चितोड किल्ल्याच्या फतेह प्रकाश महालात विश्वराज सिंह यांना सिंहासनावर बसवण्यात आले. यादरम्यान तलवारीच्या धारेने अंगठा कापून त्यांचा राज्याभिषेक करण्यात आला. ही परंपरा साळुंबर ठिकणेदार चालवतात. राज्याभिषेकानंतर, विश्वसिंग मेवाडच्या लोकांना भेटले आणि त्यांना प्रयागगिरी महाराजांच्या धुनीला भेट द्यायची होती आणि कुटुंबातील एकलिंगजी महादेव मंदिरात प्रार्थना करायची होती.
मेवाडच्या शासक परंपरेनुसार, शासक स्वतःला एकलिंगनाथजींचा दिवाण मानतो. अशा परिस्थितीत ही परंपरा पाळत विश्वराज सिंह यांना एकलिंगजी महादेव मंदिरात दर्शनासाठी जावे लागले.
महेंद्र सिंह हे चित्तोडगडचे खासदार होते
उदयपूर राजघराण्याचे माजी सदस्य आणि माजी खासदार महेंद्रसिंग मेवाड यांचे वयाच्या ८३ व्या वर्षी निधन झाले. महेंद्रसिंग मेवाड हे १६व्या शतकातील राजपूत राजा महाराणा प्रताप यांचे वंशज होते, ज्यांनी १५९७ मध्ये त्यांच्या मृत्यूपर्यंत मेवाडवर राज्य केले. महेंद्र सिंह हे 1989 मध्ये चित्तोडगडमधून भाजपच्या तिकीटावर लोकसभेवर निवडून आले होते. महेंद्रसिंग मेवाड यांचा मुलगा विश्वराज सिंह मेवाड हे राजसमंद जिल्ह्यातील नाथद्वारा मतदारसंघातून भाजपचे आमदार आहेत. त्यांची सून महिमा कुमारी राजसमंदमधून भाजपच्या खासदार आहेत.
