तुम्हाला आठवते का की तुम्ही शेवटच्या वेळी आनंदी होता? एक क्षण ज्यामध्ये तुम्ही मनापासून आनंदी होता, मग ती तुमची वैयक्तिक किंवा व्यावसायिक कामगिरी असो. तो क्षणिक आनंद जो कधी कधी आयुष्यात केवळ एखाद्या खास प्रसंगीच मिळतो, त्याला आपण डोपामाइन म्हणतो. डोपामाइन हा एक प्रकारचा न्यूरोट्रांसमीटर आहे जो शरीर, मेंदू आणि वर्तन नियंत्रित करतो. डोपामाइन प्रामुख्याने मेंदूच्या रिवॉर्ड सेंटर आणि आनंद केंद्राशी संबंधित आहे. जेव्हा आपल्याला बक्षीस मिळते तेव्हा डोपामाइन सोडले जाते, ज्यामुळे आपल्याला आनंद होतो. आपल्या शरीरातील झोप आणि पचन सोबतच आपल्या भावनिक आरोग्याचा हा सर्वात महत्वाचा भाग आहे. जेव्हा तुम्हाला आयुष्यात बरे वाटेल तेव्हा त्यामागे डोपामाइन आहे हे जाणून घ्या.
डोपामाइन म्हणजे हसणे आणि जीवनात आनंदी क्षण घालवणे, परंतु त्याचे योग्य प्रमाण शरीरासाठी चांगले असते. या प्रमाणाचे संतुलन बिघडले तर ते शरीरासाठी हानिकारक ठरू शकते. डोपामाइनवर अद्याप कोणतेही संशोधन झालेले नाही. हे एडीएचडी, नैराश्य, झोपेची कमतरता आणि चिंता कमी करते. हे व्यक्तीला त्याच्या दैनंदिन जीवनातील क्रियाकलापांमध्ये मदत करते.
हे पण वाचा- जागतिक एड्स दिन दरवर्षी 1 डिसेंबरला का साजरा केला जातो? या दिवसाचे महत्त्व आणि थीम जाणून घ्या
तुम्हालाही डोपामाइनचा फायदा घ्यायचा असेल, तर आजपासूनच तुम्हाला आनंद देणाऱ्या गोष्टी करण्याचा प्रयत्न करा. तुम्हाला आनंद देणाऱ्या मित्राशी तुम्ही बोलू शकता. याशिवाय, तुम्हाला बरे वाटेल अशा कोणत्याही क्रियाकलापात गुंतणे तुमच्या आरोग्यासाठी खूप महत्वाचे आहे.
मानसशास्त्रज्ञ आणि शिक्षणतज्ज्ञ डॉ. प्रिया भटनागर म्हणाल्या, “डोपामाइन मानसिक आरोग्याच्या नियमनात महत्त्वाची भूमिका बजावते, ती संज्ञानात्मक कार्ये, विचार आणि आनंद याविषयी आहे. या सर्व गोष्टींमध्ये डोपामाइन एक मजबूत भूमिका बजावते. डोपामाइनच्या असंतुलनामुळे अनेक मानसिक विकार होऊ शकतात, ज्यामध्ये स्किझोफ्रेनिया, अटेंशन डेफिसिट हायपरएक्टिव्हिटी डिसऑर्डर यासारख्या आजारांचा समावेश होतो. हा एक प्रकारचा न्यूरोडेव्हलपमेंटल डिसऑर्डर आहे जो लक्ष, नियंत्रण आणि क्रियाकलापांवर परिणाम करतो.
डॉ.प्रिया भटनागर पुढे म्हणाल्या, “जेव्हा शरीरात डोपामाइनची पातळी जास्त असते तेव्हा त्यामुळे आवेग नियंत्रण, समस्या सोडवण्यात अडचण, घाईघाईने निर्णय घेणे यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात.” त्याच वेळी, जेव्हा डोपामाइनची पातळी कमी होते तेव्हा त्यामुळे थकवा, आळस आणि आनंद अनुभवता न येणे यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात.
ते पुढे म्हणाले, “डोपामाइनला ‘फील गुड हार्मोन’ असेही म्हटले जाते कारण ते एक न्यूरोट्रांसमीटर आहे जो आपले बक्षीस, आनंद, विचार, नियोजन, समन्वय, हालचाल आणि संज्ञानात्मक क्षमतांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतो. याचा आपल्या संपूर्ण वर्तनावर खोलवर परिणाम होतो.
डॉ. प्रिया भटनागर यांनी सांगितले की, एकंदरीत, डोपामाइन आपल्या मेंदूच्या आनंद क्षेत्राशी जोडलेले आहे हे समजून घेणे आपल्यासाठी महत्त्वाचे आहे. हे तेच रसायन आहे जे आपल्याला प्रत्येक गोष्टीत आनंदी बनवते आणि आपल्या आवडीची व्याख्या करते. म्हणूनच, आपल्या शरीरात डोपामाइनची पातळी संतुलित असणे, ते मेंदूपर्यंत पोहोचणे आणि मेंदू आणि शरीर यांच्यात योग्य संबंध निर्माण करणे अत्यंत आवश्यक आहे.”
सामान्य फुफ्फुस संक्रमण कसे टाळावे? डॉक्टरांकडून जाणून घ्या फुफ्फुसाचा परिणाम बरा करण्यासाठी काय करावे…
(अस्वीकरण: सल्ल्यासह ही सामग्री केवळ सामान्य माहिती प्रदान करते. ती कोणत्याही प्रकारे पात्र वैद्यकीय मताचा पर्याय नाही. अधिक तपशीलांसाठी नेहमी एखाद्या विशेषज्ञ किंवा तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. NDTV या माहितीची जबाबदारी घेत नाही.)
