मुंबई :
“माझे पाणी कमी होत असल्याचे पाहून किनाऱ्यावर घर बांधू नका. मी सागर आहे आणि परत येईन..” “मी अभिमन्यू आहे, चक्रव्यूह कसा तोडायचा हे मला माहीत आहे..”
पाच वर्षांपूर्वी अजित पवार यांच्यासोबत सरकार स्थापनेचा जुगार रंगला होता, तेव्हा देवेंद्र फडणवीस यांनी ते महासागर आहेत आणि परत येणार असल्याचे सांगितले होते. अडीच वर्षांनी ते खरेच परतले, पण मुख्यमंत्री म्हणून नव्हे, तर उपमुख्यमंत्री म्हणून. शिवसेनेचे बंडखोर नेते एकनाथ शिंदे यांना मुख्यमंत्री करण्याचा निर्णय भाजपने घेतला. फडणवीसांना जड अंत:करणाने हा निर्णय स्वीकारावा लागला.
फडणवीस तिसऱ्यांदा महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होणार आहेत
पदावनतीनंतरही फडणवीस कार्यकर्त्यासारखे वागले. त्याचा परिणाम असा झाला की आजपर्यंत ते महाराष्ट्रातील भाजपचे सर्वात शक्तिशाली आणि विश्वासू नेते मानले जातात. ‘प्रंचाद आरंभ’ म्हणजेच निवडणुकीतील विजयानंतर त्यांनी स्वतःची तुलना महाभारतातील महान योद्धा अर्जुनचा मुलगा अभिमन्यूशी केली. यावेळी भाजपचे मित्रपक्ष बदलले आहेत. जी गोष्ट बदलली नाही ती म्हणजे फडणवीसांची राजकीय मग्रुरी. कदाचित त्यामुळेच समुद्र पुन्हा महाराष्ट्रात परतला. यावेळी मुख्यमंत्री होऊन आ. देवेंद्र फडणवीस गुरुवारी तिसऱ्यांदा महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होणार आहेत.
फडणवीस यांचा लहानपणापासूनच राजकीय कल भाजपकडे होता
देवेंद्र फडणवीस यांचा जन्म 22 जुलै 1970 रोजी फडणवीस यांच्या ब्राह्मण कुटुंबात झाला, जे पेशवे राजवटीत शक्तिशाली होते. त्यांचे वडील गंगाधर फडणवीस हे आरएसएस आणि भाजपशी संबंधित होते. लहानपणापासूनच भाजपकडे राजकीय कल आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे विचार फडणवीस यांच्या मनात रुजले होते.
जेव्हा इंदिरा गांधींच्या विरोधात बिगुल वाजला होता
फडणवीस पाच वर्षांचे असताना त्यांचे वडील गंगाधर फडणवीस यांना आणीबाणीच्या विरोधात तुरुंगात जावे लागले. फडणवीस यांच्या बालपणावर त्याचा इतका परिणाम झाला की, आणीबाणी लागू केलेल्या पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांचे नाव असलेल्या त्या शाळेत ते शिकायला गेले नाहीत. त्यानंतर इंदिरा कॉन्व्हेंट शाळेऐवजी त्यांच्या वडिलांनी देवेंद्रला नागपूरच्या सरस्वती विद्यालयात दाखल केले, तेथून त्यांनी त्यांचे बहुतांश शालेय शिक्षण घेतले.
फडणवीस यांनी धरमपेठ कनिष्ठ महाविद्यालयातून शिक्षण घेतले. त्यानंतर त्यांनी नागपूर विद्यापीठाच्या शासकीय विधी महाविद्यालयातून कायद्याचे शिक्षण घेतले. नंतर त्यांनी बिझनेस मॅनेजमेंटमध्ये पोस्ट ग्रॅज्युएशन केले. तसेच DSE- जर्मन फाउंडेशन फॉर इंटरनॅशनल डेव्हलपमेंट, जर्मनीची राजधानी बर्लिन येथून प्रकल्प व्यवस्थापन पद्धती आणि तंत्रांचा डिप्लोमा कोर्स केला.
फडणवीस यांच्या बालमनावर राजकीय वातावरणाचा परिणाम आधीच झाला होता. त्यामुळे कॉलेजमध्ये येईपर्यंत फडणवीस राजकारणात सक्रिय झाले. एकीकडे तो कायद्यापासून व्यवस्थापनापर्यंतच्या अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करत होता, तर दुसरीकडे आपल्या राजकीय कौशल्याचाही सन्मान करत होता.
फडणवीस हे सर्वात तरुण महापौर ठरले
1990 च्या दशकाच्या सुरुवातीला भारतीय राजकारणात लोकांचा काँग्रेसबद्दल भ्रमनिरास होऊ लागला. नागपुरात लहानाचे मोठे झालेले फडणवीस नंतर राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची विद्यार्थी शाखा असलेल्या अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेत सामील झाले. 1992 मध्ये वयाच्या अवघ्या 22 व्या वर्षी ते नगरसेवक झाले, त्यानंतर त्यांचे राजकारण सत्तेकडे वळू लागले. पाच वर्षांनंतर 1997 मध्ये फडणवीस नागपूर महापालिकेचे सर्वात तरुण महापौर झाले. भारताच्या इतिहासातील ते दुसरे सर्वात तरुण महापौर आहेत. अवघ्या दोन वर्षांनंतर 1999 मध्ये ते पहिल्यांदा नागपुरातून आमदार झाले आणि तेव्हापासून सलग 6 वेळा निवडणूक जिंकली.
त्यांच्या राजकारणातील पहिले आणि सर्वात मोठे वळण 11 एप्रिल 2013 रोजी आले जेव्हा त्यांना महाराष्ट्र भाजपचे अध्यक्ष करण्यात आले. हा तो काळ होता जेव्हा मूळचे नागपूरचे असलेले नितीन गडकरी काही काळापूर्वी भाजपच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदावरून पायउतार झाले होते. हा फडणवीसांच्या उदयाचा काळ होता. राष्ट्रीय राजकारणात नरेंद्र मोदींच्या उदयाचाही हा काळ होता. एक वर्षानंतर 2014 मध्ये नरेंद्र मोदी देशाचे पंतप्रधान झाले.
उद्धव ठाकरेंना मुख्यमंत्री होण्याची इच्छा होती.
फडणवीस मुख्यमंत्री झाले, फडणवीसांचे सरकार पाच वर्षे शिवसेनेसोबत राहिले. पण उद्धव ठाकरेंच्या मनात कुठेतरी मुख्यमंत्री होण्याची महत्त्वाकांक्षा होती. 2019 च्या निवडणुकीचे निकाल आले तेव्हा एकत्र निवडणूक लढवूनही उद्धव ठाकरे यांनी अडीच वर्षांसाठी मुख्यमंत्रीपदही मिळावे, अशी अट ठेऊन पायउतार झाले.
जेव्हा फडणवीस ‘खेळले’
देवेंद्र फडणवीस यांची सत्ता गेली आणि त्यांच्या जागी उद्धव ठाकरे मुख्यमंत्री झाले. मात्र विरोधी पक्षनेते या नात्याने त्यांनी ठाकरे सरकारला चांगलेच खडसावले. ठाकरे सरकारवर सातत्याने हल्लाबोल करत राहिले. पक्षातील बंडखोरीनंतर जून 2022 मध्ये ठाकरे सरकार पडले. देवेंद्र फडणवीस यांच्या पाठिंब्यामुळेच हे बंड शक्य झाल्याचे मानले जात आहे. शिवसेनेचे दोन तुकडे झाले आणि एकनाथ शिंदे यांच्या गटासह महाराष्ट्रात पुन्हा भाजपचे सरकार स्थापन झाले.
उद्धव ठाकरे यांचे सरकार पाडून भाजप पुन्हा सत्तेत आला होता आणि सरकारकडे विधानसभेतही पुरेसे संख्याबळ होते. पण महाराष्ट्रात भाजपचा आणखी एक शत्रू पक्ष होता, ज्याचे नेते होते शरद पवार. फडणवीस यांनी पक्षाच्या हायकमांडला सोबत घेऊन रणनीती आखली आणि राष्ट्रवादीतही बंडखोरी केली. अजित पवार यांच्या नेतृत्वाखाली शरद पवार यांच्यापासून फारकत घेतलेल्या दुफळीचा सरकारमध्ये समावेश झाला. स्वतः फडणवीस यांनी महाराष्ट्रात दोन पक्ष फोडल्याचे एकदा सांगितले आहे. आता अखेर फडणवीस तिसऱ्यांदा महाराष्ट्राचे ‘बॉस’ होणार आहेत.
